ABD’de ekonomik ve sosyal deprem…Dengeler değişiyor…

Ayça Karaca 03 Haziran 2020, 10:00

 

ABD’de geçtiğimiz hafta siyahi George Floyd’un dolandırıcılık şüphesiyle Minneapolis’te gözaltına alındığı sırada bir polisin orantısız şiddet uygulaması sonucu  hayatını kaybetmesi ile ülkede siyahilere yönelik polis şiddeti tartışmaları yeniden alevlendi. Minneapolis başta olmak üzere birçok şehirde çatışmalara ve protestolara yol açtı. Yağma ve şiddetin  kontrolden çıkması üzerine Washington ve New York da dahil 40 şehirde sokağa çıkma yasağı  ilan edilirken, polisin olayları bastırmakta yetersiz kalması üzerine en az 8 eyalette 100 bini aşkın Ulusal Muhafız da görevlendirildi.

Mart ayından bu yana  korona virüs  salgınıyla mücadele eden ülkede 100 bin kişiden fazla kişi hayatını kaybederken bir haftadır yaşanan protesto ve çatışmalar ana gündem maddesi oldu. Olayların başlamasının ardından  Trump 30 Mayıs’ta attığı tweet’te  Floyd’un ölümünden üzüntü duyduğunu ve barışçı protestoları desteklediğini açıklamıştı. Ancak gösterilerin belirli bir amacın ötesine geçtiğini belirterek “isyancı, çapulcu ve anarşistleri” içerdiğini ileri sürmüştü. Hafta sonu olayların şiddetlenmesi üzerine de medyayı kasıtlı olarak “anarşi ve nefreti körüklemekle” suçlarken Demokrat eyalet yöneticilerini protestoları bastırmakta daha sert olmaları gerektiği konusunda uyardı.

Ancak şiddetin ve yağmanın bir çok eyalette kontrol altına alınamaması üzerine  Trump Pazartesi günü yaptığı konuşmada kendisini “kanun ve düzenin Başkanı” olarak tanımlayarak   tüm eyalet valilerinden sokakları domine edecek sayıda ulusal muhafızı görevlendirmesini istedi. Eyalet veya şehirlerin gerekli aksiyonu almayı reddetmesi halinde kendisinin orduyu harekete geçireceğini belirtti. Ayrıca  Trump’ın danışmanlarının Başkan’ın 1807’de çıkarılan İsyan Yasası çerçevesinde yetkilerini kullanmayı değerlendirdiği ve bu yasanın yürürlüğe sokulabileceğini açıkladıkları iddia ediliyor.

Bu doğrultuda, Oxford Analytica tarafından hazırlanan 2 Haziran tarihli “Trump protestoların baskısıyla karşı karşıya” başlıklı   raporda  ABD’de yaşanan protestolara karşı Başkan’ın verdiği tepkiler ve değerlendirmeler yer alıyor.  Trump’ın barışçı protestolara ve hukukun uygulanmasına dair desteğini gösteren ve aynı zamanda da hiçbir görüşü dışlamayan daha net ve daha az kışkırtıcı bir iletişim stratejisi geliştirmesi gerektiği raporda vurgulanıyor. Ancak olayların ne kadar sıcak ve hassas olduğu göz önüne alındığında bunu başarmanın zor olabileceği de belirtiliyor. Protestoların aynı zamanda korona virüs salgını sonrası artan işsizlik ile ekonomik ve sosyal krizden de kaynaklandığına da dikkat çekiliyor. 

Bu kapsamda Başkan’ın Kasım’da yapılacak seçimler göz önüne alındığında gösterilerin sürmesine izin vermeyeceği ve sert tutumunu koruyacağı tahmin ediliyor. Başkan’ın çözüme yönelik eyalet valileriyle işbirliği yapması gerektiği ancak salgında da görüldüğü gibi farklı durumlarda  olmaları nedeniyle eyaletlerin  kendisinin tüm uyarılarını dikkate almadığı da hatırlatılıyor.  Olayların Trump’ın Kasım seçimlerindeki oy oranını da olumsuz etkileyebileceği öngörülüyor.

ABD’de salgının başlamasından bu yana işsiz kalanların sayısı 41 milyona yükselirken  işsizlik oranı Nisan’da -Büyük Buhran’dan bu yana görülen en yüksek düzeyde- %14,7 olarak gerçekleşti. Mayıs  sonunda bu oranın %20’ye çıkması bekleniyor. Ülke ekonomisi ilk çeyrekte  %5 daralırken ikinci çeyrekte de %37 gibi eşi görülmemiş bir oranda küçüleceği tahminleri yapılıyor. Ekonomik krizin yarattığı işsizlik ve gelir kaybının yanı sıra salgın sırasında sağlık sistemindeki sosyal eşitsizliğin açığa çıkması da uzun süredir hissedilen toplumsal fay hatlarını derinleştirdi. Siyahi bir vatandaşın öldürülmesi bütün bu fay hatlarının kırılmasına ve büyük bir toplumsal gerilimin depreme benzer bir şekilde açığa çıkmasına neden oldu. Bu çerçevede, yaşanan önce ekonomik sonra da sosyal krizin dengeleri değiştirdiğini ve yıl başında son derece rahat kazanacağı tahmin edilen bir seçimi Başkan Trump için sonbaharda zorlu geçecek bir mücadeleye çevireceğini söyleyebiliriz.

Yorumlar

Diğer Yazıları